Hoe werkt de besparing van een warmtepomp?

Een warmtepomp is voor velen een 'black box': er gaat stroom in en er komt warmte uit. Maar hoe die rekensom precies leidt tot een lagere energierekening, blijft vaak onduidelijk. In dit artikel leggen we de logica achter de besparing uit aan de hand van de belangrijkste variabelen.

De kern: Wat is COP?

De besparing van een warmtepomp valt of staat met de COP (Coefficient of Performance). Dit getal geeft de efficiëntie aan. Een COP van 4 betekent dat de warmtepomp uit 1 kWh elektriciteit maar liefst 4 kWh warmte produceert. De overige 3 kWh worden gratis uit de buitenlucht of een andere bron gehaald.

Ter vergelijking: een HR-ketel op gas heeft een rendement van ongeveer 95%. Dat betekent dat bijna alle energie in het gas wordt omgezet in warmte, maar je krijgt er nooit meer energie uit dan erin gaat.

De Rekensom: Gas vs. Elektra

Om te bepalen of je bespaart, moeten we kijken naar de kosten per thermische kWh (de daadwerkelijke warmte in je huis).

1. Warmte uit gas

Eén m³ gas bevat ongeveer 9,8 kWh aan energie. Omdat een cv-ketel niet perfect efficiënt is, houden we rekening met een rendement van 90% voor verwarming.

De kosten per thermische kWh zijn dan:

2. Warmte uit elektra (warmtepomp)

Bij een warmtepomp hangt de opbrengst direct af van de COP:

Uitsplitsing van de kosten (Voorbeeldberekening)

Laten we uitgaan van de volgende tarieven (fictief, maar representatief):

• Gasprijs: € 1,30 per m³

• Elektraprijs: € 0,30 per kWh

In deze tabel zie je hoeveel 1 kWh warmte kost bij verschillende scenario's:

Let op: Een COP van 5,0 haal je vaak alleen bij vloerverwarming en een milde buitentemperatuur. Als het vriest en je hebt radiatoren nodig, kan de COP zakken naar 2,0 of 3,0.

Wanneer kantelt het voordeel?

Je bespaart geld zodra de kosten van elektriciteit gedeeld door de COP lager zijn dan de kosten van gas gedeeld door 8,8.

De formule voor het "break-even" punt:

 

Bij de huidige prijzen in het voorbeeld moet je warmtepomp dus een COP van minimaal 2,03 halen om goedkoper te zijn dan gas. Aangezien de meeste moderne warmtepompen een gemiddelde jaar-efficiëntie (sCOP) van 3,5 tot 4,5 halen, is de besparing in de praktijk aanzienlijk.

Belangrijke factoren voor je besparing:

• Isolatie: Hoe beter je huis geïsoleerd is, hoe lager de aanvoertemperatuur van je water kan zijn, wat de COP verhoogt.

• Afgiftesysteem: Vloerverwarming is efficiënter voor een warmtepomp dan traditionele radiatoren.

• Zonnepanelen: Als je zelf stroom opwekt, verlaag je de effectieve kWh-prijs, waardoor de besparing nog groter wordt.